Paulina Horyń

Specjalistka ds. Kadr i Płac oraz Specjalistka ds. BHP, absolwentka kierunków Administracja, Finanse i Rachunkowość oraz Zarządzanie Bezpieczeństwem i Higieną Pracy. Poza pracą w kadrach i płacach prowadzi szkolenia BHP z wykorzystaniem metod aktywizujących, dbając o to, aby były praktyczne i angażujące. Pasjonatka prawa pracy. Prywatnie miłośniczka planszówek, prac twórczych.

Szkoła i przedszkole to miejsca, w których bezpieczeństwo wymaga szczególnej uwagi. Codziennie przebywają w nich dzieci, uczniowie i pracownicy, a odpowiedzialność za zapewnienie bezpiecznych warunków obejmuje nie tylko organizację pracy, lecz także stan techniczny budynku, wyposażenie pomieszczeń i terenu zewnętrznego.

W praktyce BHP w placówkach oświatowych to znacznie więcej niż szkolenia pracowników, badania lekarskie czy ocena ryzyka zawodowego. Istotną rolę odgrywają również kontrole, przeglądy, procedury oraz dokumentowanie działań związanych z bezpieczeństwem dzieci i młodzieży.

Na jakie dokumenty i obowiązki warto zwrócić szczególną uwagę? Co należy kontrolować w szkole i przedszkolu? W tym artykule rozkładamy na czynniki pierwsze zagadnienia związane ze specyfiką BHP w oświacie.

Za co odpowiada dyrektor szkoły i przedszkola w zakresie BHP?

Dyrektor szkoły lub przedszkola odpowiada za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pobytu dzieci, uczniów i pracowników w placówce, a także uczestnictwa w zajęciach organizowanych poza jej terenem.

Do najważniejszych zadań dyrektora w zakresie BHP należy:

nadzór nad bezpieczeństwem – zapewnienie bezpiecznych warunków nauki, pracy i opieki oraz reagowanie na stwierdzone zagrożenia.
kontrola stanu placówki – co najmniej raz w roku przeprowadzenie kontroli warunków korzystania z obiektów szkoły lub przedszkola, w tym warunków nauki, oraz określenie kierunków poprawy.
organizacja szkoleń i instruktażu – zapoznawanie pracowników z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy oraz obowiązującymi instrukcjami.
zapewnienie bezpiecznego wyposażenia – nadzór nad stanem pomieszczeń, urządzeń i sprzętu wykorzystywanego podczas zajęć.
bezpieczeństwo poza terenem placówki – organizacja zajęć i wyjść w sposób zapewniający dzieciom i uczniom odpowiednie warunki bezpieczeństwa.
prowadzenie dokumentacji – zapewnienie sporządzania wymaganych protokołów kontroli oraz prowadzenia dokumentów związanych z bezpieczeństwem.

Dyrektor powinien również reagować na zmieniające się warunki pracy i nauki, a w przypadku stwierdzenia zagrożenia podejmować działania zmierzające do jego usunięcia. Szczegółowe wymagania dotyczące kontroli, przeglądów i dokumentacji wynikają z odrębnych przepisów, które omówimy w kolejnych częściach artykułu.

Jaką dokumentację BHP należy prowadzić w szkole i przedszkolu?

Dokumentacja BHP w szkole i przedszkolu obejmuje zarówno standardową dokumentację wymaganą od każdego pracodawcy, jak i dokumenty wynikające ze specyfiki funkcjonowania placówek oświatowych.

Do standardowej dokumentacji BHP należą m.in. ocena ryzyka zawodowego, instrukcje BHP, dokumentacja badań lekarskich i szkoleń BHP oraz dokumentacja wypadków przy pracy pracowników.

Dodatkowo w szkołach i przedszkolach należy uwzględnić dokumentację związaną z bezpieczeństwem dzieci i uczniów oraz warunkami funkcjonowania placówki. Obejmuje ona w szczególności:

protokół z corocznej kontroli warunków BHP – dokumentujący ustalenia dotyczące bezpieczeństwa obiektów i warunków nauki.
dokumentację przeglądów technicznych – potwierdzającą wykonanie wymaganych kontroli budynku, instalacji i urządzeń.
instrukcje i dokumenty dotyczące bezpieczeństwa – m.in. plan ewakuacji oraz instrukcje bezpiecznego użytkowania sprzętu.
dokumentację substancji chemicznych – w przypadku ich stosowania, w szczególności w pracowniach szkolnych.
dokumentację wypadków dzieci i uczniów – obejmującą m.in. rejestr wypadków oraz dokumentację postępowania powypadkowego, w tym protokół powypadkowy.
rejestr wyjść grupowych uczniów – zawierający datę, miejsce i godzinę wyjścia lub zbiórki, cel lub program wyjścia, miejsce i godzinę powrotu, imiona i nazwiska opiekunów, liczbę uczniów oraz podpisy opiekunów i dyrektora. Rejestr dotyczy wyjść organizowanych poza terenem placówki, z wyłączeniem wycieczek objętych odrębnymi zasadami.
dokumentację pracowni, warsztatów i laboratoriów – zależnie od wyposażenia placówki, m.in. regulaminy BHP oraz instrukcje bezpiecznej obsługi maszyn i urządzeń.
dokumentację kontroli placów zabaw i sprzętu sportowego – odpowiednią do rodzaju wyposażenia i wymaganych kontroli, uwzględniającą stwierdzone usterki i podjęte działania.

Nie wszystkie te dokumenty wynikają z jednego przepisu ani nie każdy obowiązuje w każdej placówce w identycznym zakresie. Ich rodzaj zależy m.in. od wyposażenia szkoły lub przedszkola, prowadzonych zajęć i występujących zagrożeń.

Na co zwraca uwagę specjalista BHP podczas kontroli szkoły lub przedszkola?

Za zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków w szkole lub przedszkolu odpowiada dyrektor.

W ocenie stanu bezpieczeństwa może go wesprzeć specjalista ds. BHP, który zna obowiązujące wymagania i potrafi zidentyfikować zagrożenia charakterystyczne dla placówek oświatowych.

Podczas kontroli specjalista BHP sprawdza nie tylko dokumentację, ale również rzeczywiste warunki, w jakich przebywają dzieci, uczniowie i pracownicy. Szczególną uwagę zwraca na:

sale lekcyjne i sale przedszkolne – stan techniczny mebli i wyposażenia, stabilność regałów, zabezpieczenie gniazd elektrycznych oraz swobodę poruszania się.
korytarze, schody i ciągi komunikacyjne – drożność przejść, stan nawierzchni, zabezpieczenie schodów i poręczy oraz przeszkody mogące powodować potknięcia i upadki.
sale gimnastyczne i sprzęt sportowy – stan techniczny urządzeń, ich stabilność i mocowanie oraz bezpieczeństwo wyposażenia wykorzystywanego podczas zajęć.
pomieszczenia sanitarne i zaplecze – stan posadzek, warunki utrzymania czystości oraz bezpieczne przechowywanie środków czystości.
oświetlenie i warunki nauki – prawidłowe oświetlenie pomieszczeń, ergonomiczne ustawienie mebli i dostosowanie wyposażenia do wieku oraz potrzeb dzieci.
miejsca stwarzające zagrożenie – zabezpieczenie pomieszczeń technicznych, środków czystości, substancji chemicznych i innych przedmiotów, do których dzieci nie powinny mieć dostępu.
łazienki i pomieszczenia sanitarne – dostęp do ciepłej i zimnej bieżącej wody, mydła do rąk, ręczników papierowych lub suszarek do rąk oraz papieru toaletowego. Specjalista BHP zwraca również uwagę na czystość pomieszczeń, sprawność urządzeń sanitarnych, stan armatury i wyposażenia oraz dostępność środków higienicznych.
teren zewnętrzny i dojścia do budynku – ogrodzenie terenu, stan bram i furtek, oświetlenie, równość nawierzchni dróg, przejść i boisk, zabezpieczenie studzienek i innych zagłębień oraz zabezpieczenie przejść przed śniegiem i lodem. Specjalista BHP zwraca również uwagę na ryzyko poślizgnięć, potknięć i upadków, a także na bezpieczne oddzielenie miejsc, w których przebywają dzieci, od ruchu pojazdów.

Po kontroli specjalista może wskazać stwierdzone nieprawidłowości, zaproponować działania naprawcze i pomóc w ustaleniu kolejności ich realizacji. Warto również udokumentować wyniki kontroli oraz monitorować wykonanie zaleceń.

Wsparcie specjalisty BHP pozwala dyrektorowi uporządkować kwestie bezpieczeństwa, wykryć potencjalne zagrożenia i zaplanować działania dostosowane do specyfiki danej placówki

Zakres kontroli powinien być dostosowany do konkretnej placówki, jej wyposażenia oraz wieku dzieci. W szkole podstawowej, przedszkolu czy placówce prowadzącej zajęcia techniczne mogą występować różne zagrożenia wymagające odrębnej oceny.

Jakie kontrole należy przeprowadzać na placu zabaw w szkole i przedszkolu?

Bezpieczeństwo placu zabaw wymaga regularnego sprawdzania urządzeń, nawierzchni i całego terenu, a także dokumentowania wyników kontroli. Zakres i częstotliwość przeglądów zależą od rodzaju urządzeń, intensywności ich użytkowania oraz obowiązujących wymagań.

W praktyce należy rozróżnić kilka rodzajów kontroli:

Kontrola rutynowa (oględziny) – przeprowadzana co najmniej raz w tygodniu, a w przypadku intensywnego użytkowania nawet częściej. Obejmuje sprawdzenie widocznych uszkodzeń, czystości terenu, stanu nawierzchni oraz obecności niebezpiecznych przedmiotów, np. potłuczonego szkła.
Kontrola funkcjonalna – wykonywana zazwyczaj co 1–3 miesiące. Pozwala dokładniej ocenić zużycie urządzeń, stabilność elementów, stan mocowań i ogrodzenia oraz sprawność wyposażenia.
Coroczna kontrola główna – szczegółowa ocena stanu technicznego i bezpieczeństwa placu zabaw, obejmująca m.in. zużycie urządzeń, fundamenty, nawierzchnię oraz wpływ przeprowadzonych napraw na bezpieczeństwo. Powinna być powierzana kompetentnemu podmiotowi zewnętrznemu.
Kontrola pięcioletnia – ocena stanu technicznego obiektu i jego przydatności do użytkowania, przeprowadzana przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane.

Kontrole powinny obejmować nie tylko same urządzenia, takie jak huśtawki, zjeżdżalnie czy drabinki, ale również nawierzchnię, ogrodzenie, furtki, ścieżki, ławki i pozostałe elementy wyposażenia terenu.

Jak dokumentować kontrole placu zabaw?

Ważnym elementem nadzoru nad placem zabaw jest nie tylko przeprowadzanie kontroli, ale również właściwe dokumentowanie ich wyników. W tym celu warto prowadzić książkę placu zabaw (dziennik placu zabaw), która pozwala uporządkować informacje o urządzeniach, przeglądach, konserwacji i stwierdzonych nieprawidłowościach.

Dokumentacja placu zabaw powinna obejmować w szczególności:

Wykaz urządzeń i dokumentację techniczną – informacje o urządzeniach, ich producentach i roku montażu, a także dostępne instrukcje użytkowania, dokumenty zgodności, karty gwarancyjne oraz plan rozmieszczenia urządzeń.
Harmonogram kontroli – określenie terminów i częstotliwości poszczególnych kontroli oraz przeglądów.
Zapisy z przeprowadzonych kontroli – z podziałem na kontrole rutynowe (oględziny), funkcjonalne i główne (roczne). Powinny zawierać datę kontroli, jej wyniki, stwierdzone nieprawidłowości oraz zalecenia dotyczące ich usunięcia.
Protokoły z okresowych kontroli technicznych obiektu – dokumentujące wyniki wymaganych przeglądów technicznych.
Harmonogram konserwacji i napraw – określający planowane prace związane z utrzymaniem urządzeń w bezpiecznym stanie.
Dokumentację konserwacji i napraw – potwierdzającą wykonane prace, usunięcie usterek oraz przywrócenie urządzeń do użytkowania.
Rejestr zgłoszonych usterek – zawierający informacje o wykrytych zagrożeniach, sposobie ich zabezpieczenia oraz działaniach podjętych w celu ich usunięcia.
Rejestr wypadków i innych zdarzeń – służący do dokumentowania zdarzeń na terenie placu zabaw.
Procedurę postępowania w razie wypadku, pożaru lub awarii – określającą sposób reagowania i podejmowania działań w sytuacji zagrożenia.

Prawidłowo prowadzona dokumentacja ułatwia nadzór nad stanem technicznym placu zabaw i pozwala wykazać, jakie działania podjęto w celu zapewnienia bezpieczeństwa. Jeżeli podczas kontroli zostanie stwierdzona usterka stwarzająca zagrożenie, urządzenie należy zabezpieczyć przed użytkowaniem do czasu usunięcia nieprawidłowości. Zarówno stwierdzenie usterki, jak i jej usunięcie powinno zostać odpowiednio odnotowane.

Bezpieczeństwo podczas wyjść i wycieczek szkolnych – o czym pamiętać?

Organizując wyjścia i wycieczki, należy dostosować liczbę opiekunów oraz program do wieku, rozwoju, stanu zdrowia i potrzeb uczestników, a także charakteru aktywności i warunków, w jakich będzie się odbywać.

Warto pamiętać o kilku podstawowych zasadach:

Odpowiednia opieka – liczba opiekunów powinna uwzględniać liczbę uczestników, ich potrzeby oraz specyfikę wyjścia.
Kontrola liczby uczestników – opiekun powinien sprawdzać stan liczbowy grupy przed wyruszeniem z każdego miejsca, podczas przejazdów i zwiedzania oraz po dotarciu do celu.
Apteczka pierwszej pomocy – należy zadbać o jej dostępność podczas wyjścia, kompletność wyposażenia i sprawdzenie terminów ważności środków. Opiekunowie powinni wiedzieć, gdzie znajduje się apteczka i jak z niej korzystać w razie potrzeby.
Warunki pogodowe – nie należy organizować wycieczek podczas burzy, śnieżycy ani gołoledzi.
Procedury awaryjne – opiekunowie powinni wiedzieć, jak postępować w razie wypadku, nagłego pogorszenia samopoczucia dziecka, zagubienia uczestnika lub konieczności wezwania służb ratunkowych.

Specjalista BHP może pomóc placówce opracować lub zweryfikować procedury postępowania w sytuacjach awaryjnych, sprawdzić dostępność i wyposażenie apteczek oraz przypomnieć pracownikom zasady udzielania pierwszej pomocy. Dzięki temu opiekunowie wiedzą, jak reagować, a dyrektor może lepiej zadbać o bezpieczeństwo dzieci podczas wyjść poza teren placówki.

Wypadki uczniów – jak dokumentować i jakich terminów przestrzegać?

Wypadek dziecka lub ucznia w szkole czy przedszkolu wymaga nie tylko udzielenia pomocy, ale również przeprowadzenia postępowania powypadkowego i sporządzenia odpowiedniej dokumentacji.

Co należy zrobić po wypadku?

Udzielić pomocy – niezwłocznie zapewnić poszkodowanemu opiekę, w razie potrzeby sprowadzić fachową pomoc medyczną i udzielić pierwszej pomocy.
Powiadomić odpowiednie osoby i instytucje – dyrektor lub upoważniony pracownik niezwłocznie zawiadamia rodziców, pracownika służby BHP, społecznego inspektora pracy, organ prowadzący i radę rodziców. W przypadku wypadku śmiertelnego, ciężkiego lub zbiorowego zawiadamia się również prokuratora i organ sprawujący nadzór pedagogiczny. W razie zatrucia należy powiadomić państwowego inspektora sanitarnego.
Zabezpieczyć miejsce wypadku – dyrektor lub upoważniony pracownik zabezpiecza miejsce zdarzenia przed dostępem osób niepowołanych do czasu rozpoczęcia pracy przez zespół powypadkowy.
Przeprowadzić postępowanie powypadkowe – dyrektor powołuje zespół, który ustala okoliczności i przyczyny zdarzenia oraz sporządza dokumentację, w tym protokół powypadkowy.
Prowadzić rejestr wypadków – odpowiada za niego dyrektor, który omawia z pracownikami okoliczności i przyczyny wypadków oraz ustala działania zapobiegawcze.

Jakich terminów należy pilnować?

21 dni – na sporządzenie protokołu, licząc od dnia zakończenia postępowania powypadkowego. W uzasadnionych przypadkach protokół może zostać sporządzony później.
Niezwłocznie – należy doręczyć protokół osobom uprawnionym do zapoznania się z dokumentacją.
7 dni – na zgłoszenie zastrzeżeń do ustaleń protokołu, licząc od dnia jego doręczenia.

Jaką rolę pełni specjalista BHP?

Specjalista BHP odgrywa kluczową rolę w postępowaniu powypadkowym. Jest członkiem zespołu powypadkowego i co do zasady pełni funkcję jego przewodniczącego. Wspiera ustalanie okoliczności i przyczyn wypadku oraz przygotowanie dokumentacji powypadkowej. Dlatego stała współpraca ze specjalistą BHP pomaga placówce sprawnie i prawidłowo realizować obowiązki związane z wypadkami uczniów.

Podsumowanie

Dbałość o bezpieczeństwo w szkole i przedszkolu to nie tylko obowiązek dyrektora, ale również systematyczna kontrola warunków, prawidłowo prowadzona dokumentacja i właściwe reagowanie na zagrożenia. Szczególne znaczenie mają kontrole stanu technicznego wyposażenia, bezpieczeństwo dzieci oraz prawidłowe postępowanie w razie wypadku.

Jeśli potrzebują Państwo wsparcia w zakresie BHP w szkole lub przedszkolu, oferujemy pomoc w przygotowaniu dokumentacji BHP, przeprowadzaniu kontroli warunków bezpieczeństwa oraz opracowywaniu instrukcji i procedur dostosowanych do potrzeb placówki. Zapraszam do kontaktu:

telefocznego: +48 698 545 433
pod adresem e-mail: biuro@kkr.tax
stacjonarnie, pod adresem: ul. Szlak 49, 31-153 Kraków (po wcześniejszym umówieniu terminu)

Podstawa prawna i źródła

Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 1245 z późn. zm.).
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1604, zm. Dz.U. z 2024 r. poz. 933)
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 524 z późn. zm.)
PN-EN 1176-7:2020-09 – Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Część 7: Wytyczne dotyczące montażu, kontroli, konserwacji i eksploatacji.